В фонде есть интересный документ – счет фирмы братьев Гавриила и Федора Ивановичей Смирновых в Москве от 17 ноября 1899 года, выставленный для Градоякутской Богородицкой церкви. Храм заказал сусальное червонное золото «двойник» и бронзовый порошок.
«Двойник» – это особый вид сусального золота. Он представляет собой два спаянных вместе тончайших листка: один из червонного золота высокой пробы, другой – из серебра. Покупать материал из чистого червонного золота было очень дорого. Верхний слой «двойника» выглядит как настоящее червонное золото, а внутренний серебряный слой позволяет значительно сэкономить. При ремонте и восстановлении церквей «двойник» был очень востребован, так как позволял достойно украсить храм, не неся излишних расходов.
Бронзовый порошок удешевлял позолоту в десятки раз и имитировал золото. Это был один из самых ходовых товаров на рынке церковных и отделочных материалов. Порошок использовали для обновления иконостасов, росписи стен и потолков, реставрации рам, а также в полиграфии.
На первый взгляд перед нами – обычный коммерческий счет. Но на самом деле это интересный исторический документ. Прямая нить из центральной России в самое сердце Сибири. Через тысячи верст купцы отправляли в далекий храм материалы, которые помогали поддерживать его красоту.
Градоякутская Богородицкая церковь является памятником архитектуры. Это один из древнейших каменных храмов Якутска и всей Восточной Сибири, официально признанный объектом культурного наследия.
Биһиги архыыппыт пуондатыгар биир сэдэх докумуон харалтаҕа баар — 1899 сыл сэтинньи 17 күнүнээҕи ини-бии Гавриил уонна Федор Иванович Смирновтар Москуоба куораттааҕы тэрилтэлэрин счета буолар. Бу счет Дьокуускайга Богородицкай таҥара дьиэтигэр анаан суруллубут. Таҥара дьиэтэ «игирэ» диэн ааттаах кыһыл көмүһү уонна бронза бороһуогун сакаастаабыт.
«Игирэ» — бу кыһыл көмүс ураты көрүҥэ. Кини икки холбоммут чараас илиистэн турар: биирэ үрдүк пробалаах кыһыл көмүс, иккиһэ — үрүҥ көмүс. Ыраас кыһыл көмүс матырыйаалы атыылаһар олус ыарахан сыаналааҕа. «Игирэ» дьүһүнүнэн дьиҥнээх кыһыл көмүс курдук көстөрө, онтон иһинээҕи үрүҥ көмүс араҥата ороскуоту лаппа аччатар этэ. Таҥара дьиэлэрин өрөмүөннүүргэ уонна чөлүгэр түһэрэргэ «игирэ» олус наадалаах этэ, тоҕо диэтэр кини аһара элбэх үбү ороскуоттаабакка эрэ таҥара дьиэтин киэргэтэр кыаҕы биэрэрэ.
Боруонса бороһуогу көмүһүнэн бүрүйүүнү хас да эмэ төгүл чэпчэтэрэ уонна көмүс курдук көстөрө. Бу таҥара дьиэтин уонна ис-тас киэргэтии матырыйаалларын ырыынагар саамай барар табаарынан биирдэстэрэ буолара. Бороһуогу иконостастары саҥардарга, истиэнэни уонна дьиэ үрдүн ойуулааһыҥҥа, араамалары чөлүгэр түһэриигэ, ону таһынан бэчээккэ эмиэ тутталлара.
Бастакы көрүүгэ бу көннөрү эргиэн счетун курдук эрээри, дьиҥэр бу олус сэдэх историческай докумуон буолар. Арассыыйа кииниттэн Сибиир түгэҕэр диэри тиийэр быстыбат ситим буолара. Тыһыынчанан биэрэстэ нөҥүө атыыһыттар ыраах таҥара дьиэтигэр кини кэрэтин тупсарар матырыйааллары ыыталлара.
Дьокуускай куорат тутуллубут Богородицкай таҥаратын дьиэтэ — архитектура пааматынньыгынан ааҕыллар. Кини Дьокуускай уонна бүтүн Илин Сибиир биир саамай былыргы таас мэндиэмэннээх таҥара дьиэтинэн биллэр, чопчу эттэххэ култуура нэһилиэстибэтин араҥаччылыыр объектарын ахсааныгар киирэр.
Сахалыыга тылбаастаата Михайлова С.Э.